1 Ιουλίου 2016

Τι δουλειά έχουν οργανώσεις και συμμαχίες της Κοινωνίας των Πολιτών που ασχολούνται με ευπαθείς πληθυσμούς σε ένα συνέδριο για την τιμολόγηση και την αποζημίωση των φαρμάκων; Προφανώς καμία. Ή τουλάχιστον αυτή ήταν η απόκριση στο ‘παράδοξο’ αίτημα να μιλήσει η Κοινωνία Πολιτών σε τραπέζι αυτού του συνεδρίου. Να μιλήσει για πράγματα τα οποία συναντά στη καθημερινή δουλειά σε διάφορα πεδία αλλά και για τους ρόλους που αυτές και οι ωφελούμενοί τους καλούνται να αναλάβουν: ως καταναλωτές, ως πληρωτές, ως επαγγελματίες, ως φορλογούμενοι, ως (δυνάμει) ασθενείς, ως πολίτες.

Το τραγούδι ήταν ακόμα μια φορά κεντρικά ενορχηστρωμένο και γι’ αυτό μονότονο. Τον τόνο δίνει η βιομηχανία που αρνείται να αλλάξει και να παραδώσει κεκτημένα από θέση ισχύος, σε ένα κοινωνικό τοπίο που με τη βία έχει αλλάξει. Οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι ακολουθούν στο χορό, άλλες φορές απρόθυμα και άλλες φορές με το ζήλο μιας υπόσχεσης, μιας προσωπικής ευκαιρίας που ανοίγεται. Κυβέρνηση και κρατικοί φορείς μαθαίνουν να χορεύουν σε αυτό τον  ρυθμό. Στα κενά ακούγονται φωνές όπως της προέδρου του ΕΟΦ κας Κ. Αντωνίου να αποπέμπουν τις έμμεσες προσεγγίσεις της φαρμακοβιομηχανίας στο έργο τους. Μετά το τραγούδι ξεκινά και πάλι και γίνεται τάση που διαπερνά την αίθουσα. Ποιά είναι όμως τα λόγια και το περιέχομενο του τραγουδιού; Τι λέει και κυρίως τι δεν λεεί;

Ξεκινά με το τρίπτυχο κόστος / τιμή / αξία του φαρμάκου. Το κόστος είναι κάτι για το οποίο δεν συζητάμε. Η τιμή είναι κάτι που δεν θέλουμε να αλλάξει. Η αξία είναι κάτι πάνω στο οποίο χτίζουμε. Είναι σαν ψυχαναλυτική δομή: το ασυνείδητο (κόστος), το Εγώ (τιμή) και το Υπερεγώ (αξία). Ποιος θέλει να αποκαλύψει ότι θεραπείες που η παραγωγή τους κοστίζει μερικά ευρώ τιμολογούνται για δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ; Τι προφάσεις θα εφήυρε για να μη μειώσει την τιμή ενός φαρμάκου; Αντίστοιχα, ποια προστιθέμενη αξία θα οικειοποιούνταν για να επισυνάψει στο προϊόν του;

Στην πρώτη περίπτωση, το κόστος παραγωγής χάνεται σε ένα πλήθος από άλλα κόστη (έρευνα και ανάπτυξη, μαρκετινγκ -φανερό και κρυφό-, χορηγίες κ.ο.κ.) που πάντα παραμένουν νεφελώδη και αδιαφανή ως προς τον βαθμό αλλά και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν το γενικό κόστος.

Στη δεύτερη περίπτωση, αυτή της τιμολόγησης, είναι πολύ δημοφιλές αφήγημα το ότι λόγω των Εξωτερικών Τιμών Αναφοράς -δηλαδή της αλληλεξάρτησης, διασύνδεσης και παράλληλης αυξομείωσης τιμών των φαρμάκων στην ΕΕ- δεν υπάρχουν περιθώρια να αλλάξουμε τις ‘τιμές καταλόγου’ και μένει μόνο να βρούμε εναλλακτικές στο πως θα αποζημιώνονται αυτές οι τιμές. Βέβαια, μια εξωφρενικά υψηλή τιμή που προσπαθεί να διασκεδαστεί μέσω του τρόπου που θα πληρωθεί παράγει και παράλογους τρόπους αποζημίωσης πολλές φορές σε βάρος της ίδιας της ασφάλειας των ασθενών. Πως δικαιολογείται σε μια χώρα σε μακρόχρονη κρίση όπως η Ελλάδα να προσκολλάμε σε τεχνικές ρυθμίσεις όπως οι Εξωτερικές Τιμές Αναφοράς και να συνεχίζουμε να στερούμε την πρόσβαση σε βασικά και νέα φάρμακα; Υπάρχουν χώρες που έθεσαν την υγεία των πολιτών τους πάνω από την εμμονή στη διατήρηση ενός επιχειρηματικού μοντέλου που δεν λειτουργεί, κάνοντας ακόμα και άρση της πατέντας φαρμάκων για να τα παρέχουν στους ασθενείς τους.

Η τρίτη περίπτωση -η αξία– αποκαλύπτει και τον αμοραλισμό που διακρίνει τη φαρμακοβιομηχανία σε βάρος των ασθενών. Είναι το επιχειρηματικό μοντέλο που διαχειρίζεται μονοπωλιακά νέες θεραπείες και ουσιαστικά διαχειρίζεται τη ζωή και τον θάνατο των ασθενών στις χώρες που εφαρμόζεται. Η αξία και το αποτέλεσμα που έχουν αυτά τα φάρμακα είναι κάτι εξωτερικό. Είναι η ίδια η ζωή των ανθρώπων που τα έχουν ανάγκη. Πρόκειται ουσιαστικά για την κυνική ομολογία μιας βιομηχανίας που χρησιμοποιεί την προνομιακή της θέση για να αποσπάσει την αξία της ζωής των ανθρώπων ως το απόλυτο εξάρτημα μάρκετινγκ που θα προσαρτηθεί στο προϊόν της. Η αξία της ζωής μετουσιώνεται σε ένα χάπι κι όλα τ’ άλλα αρχίζουν να μοιάζουν λίγα γύρω του. Οι επιλογές για να συνεχίσεις να έχεις το σώμα σου είναι δύο: είτε πληρώνεις για τη ζωή σου είτε πληρώνεις με τη ζωή σου.

Το τραγούδι οφείλει να ανοίξει και σε άλλες πιο ζωντανές ερμηνείες γιατί μόνο τότε θα εκφράσει πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες αλλαγής μοντέλων που εκ των πραγμάτων δεν λειτουργούν. Όσο το playback θα συγχρονίζεται με διάφορα χείλη -από αυτά ορισμένων κυβερνητικών στελεχών μέχρι και μερικών εκπροσώπων ασθενών- οι πραγματικές ανάγκες θα μένουν πίσω με κόστος σε ανθρώπινες ζωές που θα έχουν χάσει την αξία τους σε κάποια αδιαπραγμάτευτη τιμή.

 

Twitter: #pnr16gr